Lặn biển và những điều cần lưu ý

Có một khoảnh khắc mà gần như ai lần đầu úp mặt xuống nước cũng nhớ mãi. Bạn hít một hơi, cúi xuống, và cả thế giới ồn ào phía trên bỗng tắt phụt. Tiếng sóng, tiếng người gọi nhau trên bờ, tất cả lùi ra xa. Chỉ còn một màu xanh sâu hút, vài tia nắng xuyên xuống loang loáng như rèm cửa, và một đàn cá nhỏ lượn ngang ngay trước mũi bạn, thản nhiên như thể bạn mới là vị khách lạ. Trong vài giây đó, bạn quên mất mình đang ở đâu.

Biển đẹp nhất không phải lúc nào cũng nằm ở trên mặt nước. Nhưng để xuống được cái thế giới im lặng và xanh ấy một cách an toàn, có vài điều bạn nên biết trước khi đi. Bài này là một hướng dẫn nhẹ nhàng cho người mới, để lần đầu lặn của bạn vừa đã, vừa yên tâm.

Snorkeling và lặn bình khí, hai chuyện rất khác nhau

Người ta hay gọi chung là "đi lặn", nhưng thật ra có hai kiểu rất khác nhau, và phân biệt được sẽ giúp bạn chọn đúng cái hợp với mình.

Snorkeling, hay lặn ống thở, là kiểu dễ thương và dễ tiếp cận nhất. Bạn nổi ngay trên mặt nước, đeo kính và một cái ống thở nhô lên trời, mặc áo phao nếu cần, rồi cứ thế thả mình nhìn xuống. Bạn vẫn thở bằng không khí bình thường, không cần lặn sâu, không cần khoá học nào cả. Gần như ai biết thả lỏng trong nước cũng thử được, kể cả khi bạn bơi không giỏi lắm. Phần lớn rạn san hô đẹp nhất lại nằm khá nông, nên snorkeling thường đủ để bạn no mắt rồi.

Lặn bình khí, hay scuba diving, là một câu chuyện khác hẳn. Bạn xuống sâu hơn, đeo một bình khí trên lưng và thở qua một bộ điều áp. Cảm giác lơ lửng giữa lòng biển rất kỳ diệu, nhưng nó đi kèm những nguyên tắc nghiêm túc về áp suất, về cách cơ thể xử lý khí ở dưới sâu. Đây không phải thứ để tự mò mẫm theo video hay để một người bạn "chỉ nhanh cho" rồi nhảy xuống. Lặn bình khí luôn cần được học qua một khoá cơ bản đàng hoàng.

Học cho tử tế, và đi với người có nghề

Nếu bạn muốn thử scuba, hãy bắt đầu bằng một khoá học dành cho người mới của một tổ chức được công nhận. Một buổi "thử lặn" có hướng dẫn viên kèm sát cũng là cách nhẹ nhàng để nếm thử trước khi cam kết học hẳn. Điều quan trọng là bạn được dạy bài bản, chứ không phải được thả xuống nước và tự xoay xở.

Và dù là snorkeling hay scuba, hãy chọn một đơn vị tổ chức có giấy phép, có uy tín, đồ nghề được bảo dưỡng tử tế. Một trung tâm tốt sẽ hỏi bạn về sức khoẻ, kiểm tra thiết bị trước mặt bạn, và không bao giờ ép bạn xuống sâu hơn mức bạn thấy ổn.

Nguyên tắc bất di bất dịch: luôn lặn cùng một người bạn, không bao giờ lặn một mình.

Có một người bên cạnh không chỉ để chụp ảnh đẹp. Hai người để mắt cho nhau, nếu một người gặp trục trặc nhỏ, người kia có thể giúp ngay. Dưới nước, một sự cố nhỏ được xử lý sớm thì không thành chuyện gì cả.

Vài nguyên tắc an toàn, nói cho dễ hiểu

Bạn không cần thuộc lòng sách giáo khoa, nhưng vài điều cốt lõi này thì nên nằm lòng:

• Nghe lời hướng dẫn viên và dive master. Họ ở đó vì sự an toàn của bạn, không phải để làm phiền. Khi họ ra hiệu, hãy làm theo.
• Tập cân bằng áp suất tai khi đi xuống. Càng xuống sâu tai càng ép, bạn xử lý bằng cách nuốt nhẹ hoặc bịt mũi thổi nhẹ để tai "thông" ra. Thấy đau tai thì dừng lại, lên một chút rồi thử lại, đừng cố ép.
• Lên từ từ, đừng vội. Ngoi lên quá nhanh là một trong những lỗi nguy hiểm nhất khi lặn bình khí. Cứ thong thả, theo nhịp mà hướng dẫn viên chỉ.
• Không bao giờ nín thở khi đang lặn bình khí. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng dưới đó bạn phải thở đều, chậm và liên tục. Nín thở rồi ngoi lên là điều tối kỵ.
• Đừng vượt quá mức đào tạo hay mức thoải mái của mình. Thấy chưa sẵn sàng để xuống sâu hơn thì cứ nói. Không có gì phải ngại. Biển không đi đâu cả, bạn có thể quay lại khi đã giỏi hơn.

Sức khoẻ và thời điểm

Lặn là một hoạt động nhẹ nhàng nhìn từ bên ngoài, nhưng cơ thể bạn vẫn đang làm việc nhiều hơn bạn tưởng. Vì thế, hãy xuống nước khi bạn thật sự khoẻ.

Đừng lặn khi đang cảm, sổ mũi hay nghẹt mũi, vì lúc đó tai và xoang của bạn rất khó cân bằng áp suất, dễ đau và dễ gặp rắc rối. Cũng đừng lặn khi bạn đang kiệt sức, thiếu ngủ hay vừa thức trắng cả đêm. Một cơ thể mệt mỏi phản ứng chậm hơn, và dưới nước thì sự tỉnh táo là bạn đồng hành quan trọng nhất.

Một điểm nhiều người mới hay quên: sau khi lặn bình khí, bạn cần đợi đủ thời gian khuyến nghị trước khi lên máy bay. Cơ thể cần thời gian để "xả" hết lượng khí đã hấp thụ dưới sâu, nên nếu chuyến bay về xếp ngay sau buổi lặn cuối, bạn nên sắp lịch sao cho có khoảng nghỉ an toàn ở giữa. Hỏi trung tâm lặn của bạn về khoảng thời gian cụ thể, họ sẽ tư vấn cho bạn.

Tử tế với biển

Cái thế giới xanh đó đẹp vì nó còn nguyên vẹn, và phần đẹp nhất của một người đi lặn là biết để nó nguyên vẹn cho người sau. Có vài điều rất nhỏ nhưng nói lên tất cả.

• Đừng chạm, đừng đứng lên, đừng bẻ san hô. San hô là sinh vật sống, lớn lên cực kỳ chậm, một cú chạm tay vô tình cũng có thể làm hỏng thứ đã mất hàng chục năm để hình thành.
• Đừng đuổi theo hay cho sinh vật biển ăn. Cứ để cá, rùa, mọi loài sống nhịp sống của chúng. Bạn càng yên lặng và bình tĩnh, chúng càng đến gần một cách tự nhiên.
• Chỉ mang về những tấm ảnh. Đừng nhặt vỏ sò, san hô hay bất cứ thứ gì lên bờ làm kỷ niệm. Để nguyên ở đó, nó đẹp hơn nhiều.
• Dùng kem chống nắng thân thiện với rạn san hô. Vài loại kem thường có hoá chất gây hại cho san hô. Một lựa chọn nhỏ ở nhà thuốc trước chuyến đi cũng là một cách thương biển.

Một lưu ý chân thành để khép lại: tất cả những điều ở trên chỉ là chia sẻ chung, không thay thế cho việc học bài bản. Hãy luôn nghe theo hướng dẫn viên hoặc đơn vị lặn có chứng nhận của bạn, và nếu bạn có bất kỳ vấn đề sức khoẻ nào, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi xuống nước.

Còn khi bạn đang lướt một đoạn clip nào đó và bắt gặp một bãi biển nước trong veo hay một điểm lặn ai cũng khen, cứ lưu lại cùng những quán ăn, chỗ ở ven biển bạn để mắt tới. Gom hết vào một chỗ rồi, chuyến đi biển gần như tự sắp xếp lấy chính nó, và bạn chỉ việc chờ tới ngày úp mặt xuống làn nước xanh ấy.